راهنمای خرید دوربین دست دوم؛ نکات طلای !ی که باید بدانید !

دنیای عکاسی، دنیای نور و رنگ و ثبت لحظات ناب است، اما برای ورود به این دنیای جذاب، نیاز به ابزارهایی داریم که این روزها قیمت‌شان سر به فلک کشیده است. با توجه به نوسانات ارزی و افزایش شدید قیمت کالاهای دیجیتال در بازار ایران، خرید تجهیزات آکبند برای بسیاری از عاشقان عکاسی، دانشجویان هنر و حتی برخی از حرفه‌ای‌ها تبدیل به یک چالش بزرگ شده است. آیا خرید یک کالای الکترونیکی حساس که قبلاً توسط شخص دیگری استفاده شده، کار عاقلانه‌ای است؟ پاسخ کوتاه "بله" است، اما به شرطی که دانش کافی داشته باشید. در این مطلب از تکنوسان مگ قصد داریم کامل‌ترین راهنمای خرید دوربین دست دوم را در اختیار شما قرار دهیم، تا پایان همراه ما باشید.

تفاوت دوربین دست دوم و استوک

پیش از آنکه پیچ‌گوشتی به دست بگیریم و به سراغ تست فنی برویم، باید تکلیفمان را با اصطلاحات رایج بازار روشن کنیم. یکی از سوالات پرتکرار خریداران در ابتدای جستجو، درک تفاوت دوربین دست دوم و استوک است. متاسفانه در بازار ایران، واژه "استوک" (Stock) دچار تحریف شده و بسیاری از فروشندگان هر جنس دست دومی را که جعبه ندارد یا از خارج وارد شده، به اسم استوک می‌فروشند تا قیمت بالاتری روی آن بگذارند.

در تعریف جهانی، کالای استوک به محصولاتی گفته می‌شود که در انبار شرکت‌های اروپایی یا آمریکایی باقی مانده‌اند، فصل فروششان گذشته یا مشتری در همان روزهای اول خرید (به دلیل انصراف از خرید) آن را مرجوع کرده است. این کالاها عملا کارکردی در حد صفر دارند. اما دوربین دست دوم دستگاهی است که توسط یک عکاس استفاده شده و ممکن است هزاران شاتر زده باشد.

نکات مهم در خرید دوربین عکاسی دست دوم

قبل از اینکه ساعت‌ها، وقت صرف بررسی ظاهر دوربین کنید، باید بدانید چه چیزهایی «قاتل» دوربین هستند. در هر راهنمای خرید دوربین دست دوم معتبری، این موارد به عنوان خط قرمز شناخته می‌شوند. اگر در تست اولیه با این موارد برخورد کردید، معامله را فسخ کنید:

• پیکسل‌های لیزر خورده: اگر سنسور دوربین در مجالس عروسی یا کنسرت‌ها در معرض رقص نور لیزری قرار گرفته باشد، نقاط بنفش یا سیاهی روی سنسور حک می‌شود. این سوختگی با هیچ روش نرم‌افزاری یا تمیزکردنی رفع نمی‌شود و تنها راه، تعویض کامل سنسور است.
• پیچ‌های رنگ‌رفته: به پیچ‌های زیر و کناره‌های دوربین نگاه کنید. اگر رنگ مشکی پیچ‌ها رفته و نقره‌ای شده، یعنی دوربین باز شده است. تعمیری بودن دوربین لزوماً بد نیست، اما اگر فروشنده آن را پنهان می‌کند یا تعمیرکار غیرمجاز آن را دستکاری کرده باشد، خرید آن ریسک بزرگی است.
• قارچ لنز: اگر لنز همراه دوربین است، داخل آن را چک کنید. وجود ساختارهای ریشه‌دار شبیه تار عنکبوت یعنی لنز قارچ زده است. قارچ اپتیک را می‌خورد و به بقیه لنزهایتان هم سرایت می‌کند.
• ارورهای سیستمی: دوربین را روشن کنید و چند عکس بگیرید. اگر ارورهایی مثل "Err 01" (در کانن) یا پیام‌های خطا مربوط به شاتر دیدید، از خرید منصرف شوید.

تست سلامت سنسور دوربین دست دوم

مهم‌ترین، گران‌ترین و حساس‌ترین قطعه دوربین، سنسور آن است. شما می‌توانید با یک بدنه خط و خش دار کنار بیایید، اما با یک سنسور معیوب هرگز! برای تست سلامت سنسور دوربین دست دوم نیاز به تجهیزات آزمایشگاهی ندارید؛ فقط کافیست مراحل زیر را مو به مو انجام دهید:

۱. بررسی فیزیکی سطح سنسور

لنز را باز کنید. در دوربین‌های DSLR باید وارد منو شوید و گزینه Manual Cleaning یا Mirror Up را بزنید تا آینه بالا برود و سنسور نمایان شود (در دوربین‌های بدون آینه سنسور مشخص است). زیر نور چراغ مطالعه یا فلش گوشی، با دقت سطح سنسور را نگاه کنید. سطح آن باید مثل آینه یکدست، شفاف و صیقلی باشد. وجود هرگونه خط فیزیکی، خش یا اثر انگشت روی خودِ شیشه سنسور، ارزش دوربین را به شدت پایین می‌آورد.

۲. تست پیکسل سوخته و داغ (عملی)

طبق اصول راهنمای خرید دوربین دست دوم، این دو عکس را بگیرید و در لپ‌تاپ بررسی کنید:

• برای پیکسل سوخته (Dead Pixel): دوربین را روی حالت دستی (M) بگذارید. دیافراگم را ببندید (مثلا f/22)، ایزو را روی ۱۰۰ بگذارید و از یک صفحه کاملاً سفید یا آسمان روشن عکس بگیرید. در کامپیوتر زوم کنید، نقاط سیاه ریز که در همه عکس‌ها ثابت هستند، پیکسل سوخته‌اند.
• برای پیکسل داغ (Hot Pixel): درپوش لنز را بگذارید تا فضا تاریک شود. ایزو را بالا ببرید (مثلاً ۱۶۰۰) و سرعت شاتر را روی ۱ یا ۲ ثانیه تنظیم کنید. عکس باید سیاه مطلق باشد. نقاط رنگی (قرمز، آبی، سفید) پیکسل داغ هستند.

شاتر کانت؛ کیلومترشمار واقعی دوربین

شاتر دوربین‌های حرفه‌ای قطعه‌ای مکانیکی است که عمر مفیدی دارد (مثلاً ۱۵۰ هزار شات). بسیاری از افراد در راهنمای خرید دوربین دست دوم به دنبال عدد شاتر هستند، اما تفسیر آن هم مهم است.

• زیر ۱۰ هزار شات: دوربین عملاً در حد آکبند است.
• بین ۱۰ تا ۵۰ هزار شات: کارکرد نرمال و خانگی.
• بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار شات: کارکرد حرفه‌ای، اما هنوز عمر زیادی باقی مانده.
• بالای ۱۰۰ یا ۱۵۰ هزار شات: دوربین بسیار کار کرده و به پایان عمر شاتر نزدیک می‌شود. خرید این دوربین‌ها فقط با قیمت خیلی ارزان توجیه دارد.

چگونه بفهمیم؟

برای دوربین‌های کانن و نیکون، آخرین عکس گرفته شده را در سایت‌هایی مثل Camera Shutter Count آپلود کنید. برای سونی و برندهای دیگر هم نرم‌افزارهای مخصوصی وجود دارد. نکته مهم این است که اگر بدنه دوربین خیلی تمیز است اما شاتر کانت بالاست، یعنی دوربین دائماً روی سه‌پایه استفاده شده است.

تست دوربین دست دوم هنگام خرید

فرض کنید سنسور و شاتر سالم باشند؛ اگر دوربین نتواند عکس واضحی بگیرد چه فایده‌ای دارد؟ سیستم فوکوس یکی از پیچیده‌ترین بخش‌هاست. برای تست دوربین دست دوم هنگام خرید، حتماً یک لنز سالم روی دوربین ببندید و این موارد را چک کنید:

سرعت و دقت فوکوس (AF)

دوربین را روی حالت فوکوس پیوسته (Servo یا AF-C) بگذارید. دکمه شاتر را نیمه فشار دهید و دوربین را به سرعت بین سوژه‌های دور و نزدیک حرکت دهید.

1. موتور فوکوس نباید صدای "خرخر" یا جیغ بدهد.
2. دوربین نباید در پیدا کردن سوژه گیج بزند (Hunting).
3. نقطه‌های فوکوس کناری را هم تست کنید، فقط به نقطه وسط اکتفا نکنید.

سلامت مانت (Mout)

مانت همان حلقه فلزی است که لنز به آن وصل می‌شود. پین‌های طلایی رنگ داخل مانت را فشار دهید؛ آن‌ها باید حالت فنری داشته باشند. اگر مانت کج شده باشد، لنز خوب چفت نمی‌شود و بخشی از عکس‌هایتان همیشه تار خواهد بود. این جزئیات در یک راهنمای خرید دوربین دست دوم حرفه‌ای، تفاوت بین خرید خوب و بد را رقم می‌زنند.

تشخیص سلامت دوربین کارکرده

اولین مواجهه شما با دوربین، مواجهه بصری است. ظاهر دوربین مثل زبان بدن انسان، حقایق زیادی را فاش می‌کند. اگرچه تمیز بودن ظاهر تضمین‌کننده سلامت فنی نیست، اما داغان بودن ظاهر قطعاً نشان‌دهنده استفاده نادرست است. برای تشخیص سلامت دوربین کارکرده، قدم‌ به‌ قدم به موارد زیر دقت کنید:

1. براق شدگی بدنه: اکثر دوربین‌های حرفه‌ای (مثل سری 5D کانن یا آلفای سونی) بدنه‌ای با بافت زبر و مات دارند. وقتی دوربین زیاد در دست گرفته شود، اصطکاک دست باعث می‌شود بدنه صیقلی و براق شود. براق بودن بیش‌ از حد بدنه، نشانه کارکرد بسیار بالای آن است.
2. پیچ‌های بدنه: این یکی از نکات کلیدی در راهنمای خرید دوربین دست دوم است. به پیچ‌های زیر و اطراف دوربین نگاه کنید. اگر رنگ سیاه پیچ‌ها رفته و نقره‌ای شده‌اند، یعنی پیچ‌گوشتی به آن‌ها خورده و دوربین باز شده است. دوربین تعمیری ارزش خرید بسیار پایینی دارد.
3. کفشک فلاش و محل اتصال سه‌پایه: به قسمت زیر دوربین نگاه کنید. اگر دور سوراخ پیچ، خط و خش‌های دایره‌ای عمیق وجود دارد، یعنی دوربین زیاد روی سه‌پایه بسته شده. همچنین رنگ‌رفتگی ریل‌های کفشک فلاش (Hot Shoe) نشان‌دهنده استفاده زیاد از فلاش اکسترنال است.
4. لاستیک‌ها: لاستیک‌های دور بدنه در اثر گرما و عرق دست ممکن است ورم کرده و جدا شوند. چسب‌کاری شدن لاستیک‌ها نشانه خوبی نیست و حس خوبی هنگام عکاسی به شما نمی‌دهد.

فیلمبرداری 

امروزه خیلی‌ها دوربین را برای یوتیوب و تولید محتوا می‌خرند. سنسور در حالت فیلمبرداری ۴K به شدت گرم می‌شود. یکی از مراحل مهم راهنمای خرید دوربین دست دوم این است که دوربین را روی بالاترین کیفیت فیلمبرداری بگذارید و ۱۰ دقیقه رکورد کنید.

• دوربین نباید خاموش شود (مگر مدل‌هایی که ذاتاً این مشکل را دارند).
• نوار کنار تصویر نباید پرش داشته باشد.
• صدای ضبط شده را گوش دهید؛ نباید صدای "وزوز" یا نویز عجیب از داخل بدنه شنیده شود.

بررسی صفحه نمایش، منظره‌یاب و پورت‌ها

خیلی اوقات خریداران محو لنز و سنسور می‌شوند و این بخش‌ها را فراموش می‌کنند. اما در این راهنمای خرید دوربین دست دوم تاکید می‌کنیم که پورت‌ها حیاتی هستند.

• اسلات کارت حافظه: حتماً یک کارت حافظه داخل دوربین بگذارید. چند عکس بگیرید و همان جا در دوربین بازبینی (Playback) کنید. پین‌های داخل جای کارت حافظه (مخصوصاً مدل‌های CF) بسیار حساس‌اند و با ضربه کج می‌شوند.
• پورت‌های USB و HDMI: کابل شارژ و کابل انتقال تصویر را وصل کنید. سوکت‌ها نباید لق باشند. لقی سوکت شارژ می‌تواند باعث آسیب به برد اصلی شود.
• صفحه نمایش و تاچ: یک عکس سفید و یک عکس سیاه را در نمایشگر ببینید تا پیکسل سوخته‌ی خودِ مانیتور مشخص شود. اگر نمایشگر لمسی است، تمام گوشه‌های آن را لمس کنید.
• منظره‌یاب (Viewfinder): داخل چشمی را نگاه کنید. اگر لکه‌های سیاهی می‌بینید که با پاک کردن شیشه بیرونی نمی‌روند، گرد و غبار به داخل منشور نفوذ کرده. اگرچه روی عکس تاثیر ندارد، اما تمیز کردنش هزینه دارد.

چک لیست خرید دوربین دست دوم

برای اینکه در لحظه خرید چیزی را فراموش نکنید، این لیست را همراه داشته باشید. این خلاصه‌ی تمام نکاتی است که گفتیم:

1. بررسی پیچ‌های بدنه (رنگ‌رفتگی نشانه باز شدن است).
2. چک کردن تعداد شاتر (Shutter Count) با لپ‌تاپ یا اپلیکیشن.
3. تست پیکسل سوخته و داغ سنسور (عکس سفید و سیاه).
4. بررسی چشمیِ سنسور برای خط و خش و لیزر خوردگی.
5. تست فوکوس خودکار و دستی و سلامت پین‌های مانت.
6. بررسی سلامت لاستیک‌ها و گریپ بدنه.
7. تست اسلات کارت حافظه (خواندن و نوشتن عکس).
8. تست پورت‌های میکروفون، USB و HDMI.
9. تست سلامت پیکسل‌های نمایشگر و عملکرد لمسی.
10. تست فیلمبرداری ۱۰ دقیقه‌ای برای بررسی داغ کردن.
11. تطبیق سریال نامبر زیر دوربین با جعبه.
12. دریافت مهلت تست کتبی (حداقل ۴۸ ساعت) در فاکتور.