تفاوت مداد رنگی پلی کروم (روغنی) و معمولی چیست؟

در عرصه هنرهای تجسمی، انتخاب ابزار مناسب نقشی تعیین کننده در کیفیت نهایی اثر و سهولت فرآیند خلق آن ایفا می کند. در میان طیف گسترده ابزار های رنگی، مداد رنگی به دلیل قابلیت کنترل بالا، پاک شدگی نسبی و عدم نیاز به آماده سازی پیچیده، همواره جایگاهی ویژه داشته است. با این حال، خود این ابزار نیز به گونه های متفاوتی تقسیم بندی می شود که شناخت ویژگی های هر یک برای هنرمند ضروری است. دو دسته اصلی در این حوزه، مداد رنگی پلی کروم (که اغلب با عنوان روغنی شناخته می شود) و مداد رنگی معمولی (بر پایه موم) هستند. این مقاله از تکنوسان مگ به بررسی جامع تفاوت مداد رنگی پلی کروم و معمولی می پردازد و با تحلیل ساختار شیمیایی، رفتار بصری و کاربردهای عملی، معیارهایی برای انتخاب آگاهانه ارائه می دهد. در ادامه با ما همراه باشید.

مداد رنگی پلی کروم چیست؟

مدادهای رنگی پلی کروم، محصول شرکت آلمانی فابر کاستل هستند که نام آن به معنای "چند رنگ" است. اگرچه اصطلاح "پلی کروم" به صورت عامیانه برای اشاره به مدادهای روغنی به کار می رود، اما در واقع این مدادها بر پایه یک قالب رنگی روغنی-اکریلیک ساخته شده اند. بر خلاف مدادهای معمولی که چسبندگی و اتصال ذرات رنگشان به یکدیگر و به سطح کاغذ عمدتاً مبتنی بر موم است، در مداد پلی کروم یک بایندر (چسباننده) روغنی مسئول این کار است. این تفاوت در ماده پایه، به طور مستقیم بر تمامی جنبه های عملکردی آن تأثیر می گذارد. درک دقیق ویژگی های مداد رنگی پلی کروم کلید فهم تمایزات آن است.

تفاوت مداد رنگی پلی‌کروم (روغنی) و معمولی

این بخش به تشریح خصوصیات هر دو نوع بر اساس مولفه های عینی می پردازد.

1- ساختار مغزی و ترکیب بندی شیمیایی

مداد رنگی معمولی (مومی) از رنگدانه هایی تشکیل شده که در یک بایندر مومی محبوس شده اند. وجود موم باعث ایجاد حس "چرب شدن" سطح کاغذ و ایجاد جلای خاصی می شود. در مقابل، مغز مداد پلی کروم فاقد موم است و از یک قالب رنگی روغنی-اکریلیک بهره می برد. این امر باعث می شود تا بافت نرم تر اما در عین حال محکم تر و مقاوم تر در برابر شکستگی داشته باشد. نداشتن موم عاملی کلیدی در تفاوت مداد رنگی پلی کروم و معمولی محسوب می شود.

2- رفتار بر روی سطح و قابلیت های لایه گذاری

مدادهای معمولی به دلیل محتوای مومی، پس از چند لایه کشیدن، به نقطه اشباع می رسند. در این حالت، سطح کاغذ به طور کامل با لایه ای از موم پوشیده شده و دیگر رنگ پذیری خود را از دست می دهد؛ موضوعی که به "براق شدن" یا "رد شدن" معروف است. در چنین شرایطی، افزودن لایه های جدید تقریباً ناممکن است. اما فرق مداد رنگی پلی کروم با کلاسیک در همینجا آشکار می شود: به دلیل پایه روغنی، این مدادها فاقد نقطه اشباع مومی هستند. بنابراین امکان لایه گذاری های بسیار عمیق و چندباره بدون از دست رفتن قابلیت پذیرش رنگ توسط کاغذ فراهم است. هنرمند می تواند با افزودن لایه های متعدد، اثر را به تدریج غنی و پرتراکم کند.

3- شدت رنگ و شفافیت

مدادهای معمولی اغلب رنگ هایی مات با پوشش دهی بالا ارائه می دهند.مدادهای پلی کروم اما به دلیل غلظت بالای رنگدانه و بایندر روغنی، از شدت رنگی استثنایی و شفافیت منحصر به فردی برخوردارند. این شفافیت امکان ایجاد جلوه های شبیه به آبرنگ یا کار با تکنیک های مشابه رنگ روغن را فراهم می آورد. شدت رنگ بالا یکی از بارزترین وجوه تفاوت مداد رنگی پلی کروم و معمولی است.

4- قابلیت ترکیب و محو کردن

ترکیب رنگ ها در مدادهای معمولی عموماً با استفاده از محوکننده های مخصوص (بِلِندینگ استیک) یا حلال های مخصوص موم صورت می گیرد. در مدادهای پلی کروم، به دلیل ذات روغنی، می توان از حلال های مبتنی بر نفت سفید یا تربانتین برای محو کردن و ایجاد گرادیان های (Gradient) نرم استفاده کرد. همچنین خود مغز مداد پلی کروم به تنهایی قابلیت محوکردن بالایی دارد. این ویژگی، کاربرد مداد رنگی پلی کروم را در سبک های واقع گرایانه و پرتره که نیازمند گذارهای رنگی نرم هستند، بسیار گسترده کرده است.

کاربرد های مداد رنگی پلی کروم

کاربرد مداد رنگی پلی کروم بسیار متنوع است. این مدادها برای آثار با جزئیات بالا، تصویرسازی های واقع گرایانه، پرتره، طبیعت بی جان و همچنین تکنیک های ترکیبی (مانند استفاده همراه با آبرنگ یا مرکب) ایده آل هستند. امکان لایه گذاری نامحدود، هنرمند را قادر می سازد تا از تاریک ترین سایه ها تا روشن ترین هایلایت ها را با دقت کنترل کند. از سوی دیگر، مدادهای معمولی برای طراحی سریع و کارهای مبتنی بر خط و سایه زنی کلاسیک، و نیز برای هنرمندانی که به جلای مومی و احساس آشنا عادت دارند، مناسب ترند. بررسی مقایسه مداد رنگی روغنی و معمولی نشان می دهد که انتخاب بین آن ها بیش از هر چیز به سبک کاری، موضوع اثر و نتیجه بصری مورد نظر هنرمند بستگی دارد.