راهنمای انتخاب رم مناسب برای سرور؛ ECC چیست؟

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که بخواهید یک سیستم قوی برای کارهای گرافیکی سنگین ببندید، یا یک سرور کوچک برای ذخیره‌سازی فایل‌های دفتر کارتان (NAS) راه‌اندازی کنید. معمولاً همه حواس‌ها به سمت پردازنده و کارت گرافیک می‌رود، اما یک قهرمان خاموش در این سیستم‌ها وجود دارد که پایداری کار شما را تضمین می‌کند: حافظه رم.

وقتی صحبت از کار مداوم و پردازش‌های طولانی می‌شود، رم‌های معمولی دسکتاپ همیشه بهترین گزینه نیستند. اینجاست که بحث انتخاب رم مناسب برای سرور یا ورک‌استیشن داغ می‌شود. اگر نمی‌خواهید وسط رندر گرفتن یا کپی کردن فایل‌های مهم، سیستم‌تان کرش کند یا به صفحه آبی معروف ویندوز بر بخورید، این مطلب از مجله تکنوسان مگ برای شماست.

 چرا رم سرور با رم کامپیوتر گیمینگ فرق دارد؟

سیستم‌های خانگی و گیمینگ برای سرعت لحظه‌ای طراحی شده‌اند، اما سرورها و سیستم‌های ورک‌استیشن برای استقامت. تصور کنید سیستم شما قرار است هفته‌ها بدون خاموش شدن روشن بماند و فایل دانلود کند یا روی یک پروژه معماری کار کند. در این شرایط، انتخاب رم مناسب برای سرور که بتواند زیر بار فشار دوام بیاورد حیاتی است. رم‌های معمولی ممکن است در اثر کار طولانی دچار خطاهای کوچک الکترونیکی شوند که شاید در بازی خیلی به چشم نیاید، اما در ادیت ویدیو یا ذخیره فایل‌های حسابداری می‌تواند فایل خروجی شما را خراب کند.

رم ECC چیست؟

احتمالا موقع خرید قطعات، اصطلاح ECC را جلوی نام برخی رم‌ها دیده‌اید. اما واقعاً رم سرور ECC چیست؟ بگذارید ساده بگوییم، کلمه ECC مخفف "کد تصحیح خطا" است. در دنیای دیجیتال، اطلاعات به صورت صفر و یک جابه‌جا می‌شوند. گاهی نویزهای محیطی باعث می‌شوند یک صفر به اشتباه یک شود (یا برعکس).

در رم‌های معمولی، سیستم متوجه این اشتباه نمی‌شود و فایل خراب می‌شود. اما وقتی نوبت به انتخاب رم مناسب برای سرور می‌رسد، رم‌های ECC مثل یک ناظر دقیق عمل می‌کنند. آن‌ها یک چیپ اضافه دارند که دائماً داده‌ها را چک می‌کند و اگر خطایی پیدا کرد، همان لحظه اصلاحش می‌کند تا سیستم بدون وقفه به کارش ادامه دهد.

تکنولوژی ECC چطور کار می‌کند؟

شاید بپرسید دقیقا رم ECC چیست و این اصلاح خطا چطور اتفاق می‌افتد؟ فرض کنید شما در حال انتقال آرشیو عکس‌های خانوادگی یا فایل‌های پروژه مشتری به سرور هستید. اگر از رم معمولی استفاده کنید و یک خطای بیتی رخ دهد، ممکن است وقتی فایل را باز می‌کنید ببینید عکس نصفه است یا فایل زیپ باز نمی‌شود.

انواع رم‌هایی که باید بشناسید

وقتی وارد بازار می‌شوید، با اصطلاحات مختلفی روبرو می‌شوید. برای اینکه گیج نشوید، شناخت انواع رم سرور خیلی کمک‌کننده است. به طور کلی برای سیستم‌های ما، دو مدل رایج‌تر است:

• مدل UDIMM : این مدل خیلی شبیه رم‌های معمولی است و قیمتش هم مناسب‌تر است. بسیاری از سیستم‌های ورک‌استیشن و سرورهای کوچک از این مدل (البته نسخه ECC دارش) استفاده می‌کنند. معمولاً برای بودجه‌های محدود، این گزینه در انتخاب رم مناسب برای سرور اولویت دارد.
   
•  مدل RDIMM: این مدل حرفه‌ای‌تر است و یک قطعه اضافه برای مدیریت سیگنال‌ها دارد. این رم فشار را از روی پردازنده کم می‌کند و برای سیستم‌هایی که تعداد زیادی اسلات رم دارند مناسب است.

تفاوت رم ECC و Non-ECC؛ کدام را بخریم؟

این سوال خیلی‌هاست: آیا می‌توانم روی سرورم رم معمولی (Non-ECC) بیندازم؟ پاسخ به تفاوت رم ECC و Non-ECC برمی‌گردد. رم‌های Non-ECC ارزان‌تر و در دسترس‌تر هستند، اما هیچ تضمینی برای سلامت داده‌ها در درازمدت ندارند.

اگر سیستمی دارید که فقط روزی چند ساعت روشن است، شاید رم معمولی جواب دهد. اما اگر هدف‌تان انتخاب رم مناسب برای سروری است که قرار است شبانه‌روز روشن بماند (مثلاً برای دانلود منیجر، دوربین مداربسته یا فایل سرور)، ریسک نکنید. استفاده از رم معمولی در این شرایط مثل رانندگی بدون کمربند ایمنی است؛ شاید اتفاقی نیفتد، اما اگر بیفتد هزینه سنگینی دارد.

رم سرور استوک بخریم یا نو؟

یکی از موضوعاتی که در بازار ایران خیلی با آن روبرو می‌شوید، بحث قطعات استوک یا دست‌دوم وارداتی است. قیمت رم‌های سرور آکبند، به خصوص مدل‌های DDR4 و DDR5 بالاست. اینجا ممکن است وسوسه شوید سراغ رم‌های استوک بروید.

خبر خوب این است که رم‌های سرور، برخلاف هارد دیسک‌ها یا پاورها، قطعات مکانیکی یا شیمیایی ندارند که به مرور زمان فرسوده شوند. آنها برای کارکرد در شرایط سخت دیتاسنترها با استانداردهای نظامی ساخته شده‌اند. بنابراین، خرید رم سرور استوک اگر با مهلت تست و گارانتی فروشنده همراه باشد، یکی از هوشمندانه‌ترین روش‌ها برای کاهش هزینه‌هاست. فقط فراموش نکنید که بعد از خرید، حتما با نرم‌افزارهایی مثل MemTest86 یک تست سلامت کامل از آن‌ها بگیرید تا خیالتان راحت شود.

راهنمای خرید رم سرور برای کاربران

خب، حالا که با مفاهیم آشنا شدیم، چه فاکتورهایی را موقع خرید چک کنیم؟ بیایید یک راهنمای خرید رم سرور سریع را مرور کنیم:

• نوع DDR: اول از همه ببینید مادربرد سیستم یا سرور کوچک شما DDR4 است یا DDR5. این مهم‌ترین پله در انتخاب رم مناسب برای سرور است.
• پشتیبانی CPU: برخی پردازنده‌های خانگی (مثل سری Core i3 یا برخی رایزن‌ها) از ECC پشتیبانی می‌کنند، اما برخی نه. حتماً سایت سازنده پردازنده را چک کنید.
• ظرفیت: برای کارهای خانگی و سرورهای کوچک، معمولاً ۱۶ یا ۳۲ گیگابایت کافی است، مگر اینکه بخواهید چندین ماشین مجازی (Virtual Machine) اجرا کنید. در آن صورت انتخاب رم مناسب برای سرور با ظرفیت بالا اولویت پیدا می‌کند.
• لیست QVL: همیشه لیست رم‌های تست شده توسط سازنده مادربرد را چک کنید تا از دردسرهای ناسازگاری راحت شوید.

کاربرد رم ECC برای من چیست؟

شاید هنوز شک داشته باشید که آیا هزینه اضافی برای ECC منطقی است؟ دانستن کاربرد رم ECC تصمیم‌گیری را راحت می‌کند. اگر شما تدوینگر ویدیو هستید، اگر با نرم‌افزارهای مهندسی دقیق کار می‌کنید، یا اگر یک سرور خانگی (Home Lab) دارید که اطلاعات مهمی رویش ذخیره شده، ECC برای شماست.

اشتباه رایج در نصب رم؛ چرا ترتیب اسلات‌ها مهم است؟

فکر نکنید همین که بهترین مدل رم را خریدید، دیگر کار تمام شده است! قدم بعدی که خیلی‌ها آن را نادیده می‌گیرند و ناخواسته باعث افت سرعت سیستم می‌شوند، نحوه چیدمان رم‌ها روی مادربرد است. شاید در کامپیوترهای قدیمی فرقی نمی‌کرد ماژول حافظه را در کدام اسلات جا بزنید، اما در ورک‌ستیشن‌ها و سرورهای امروزی این موضوع حیاتی است.

تصور کنید یک اتوبان ۴ بانده دارید، اما همه ماشین‌ها را مجبور می‌کنید فقط از یک لاین حرکت کنند! وقتی رم‌ها را بدون توجه به معماری کانال‌ها (Memory Channels) و به صورت ردیفی کنار هم نصب می‌کنید، دقیقا همین بلا را سر پردازنده می‌آورید و با دستان خودتان سرعت سیستم را محدود می‌کنید.
 

اغلب مادربردهای سرور اسلات‌های رنگ‌بندی شده دارند تا راهنمای شما باشند. برای اینکه سیستم بتواند به صورت چند کاناله (Multi-Channel) کار کند و اطلاعات را همزمان از چند مسیر رد و بدل کند، باید رم‌ها را طبق دستور سازنده و معمولاً در اسلات‌های غیر هم‌جوار بچینید. رعایت همین نکته ساده که هیچ هزینه‌ای هم ندارد، پهنای باند حافظه شما را گاهی تا دو برابر افزایش می‌دهد. پس قبل از بستن در کیس، حتما نگاهی به دفترچه راهنما بیندازید.